28 ақпанда АҚШ пен Иран арасындағы жағдай күрт ушығып, Таяу Шығыс тағы бір ірі соғыстың ошағына айналды, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Дональд Трамп бастаған Ақ үй Иран аумағына әскери операция басталғанын жариялады. Ресми Вашингтон мұны «америкалықтарға төнген қауіпті жою» деп түсіндірсе, сарапшылар Ақ үйдің ұстанымы жиі өзгеріп отырғанын айтады.

Бұл соғыс тек аймақтық қақтығыс болып қала ма, әлде жаһандық текетіреске ұласа ма — қазір әлемдік саясаттағы ең өзекті сұрақ осы.

Трамптың мәлімдемесі: «Қауіптің көзін жою»

28 ақпандағы сегіз минуттық үндеуінде Дональд Трамп Иранның зымыран инфрақұрылымын толық жою мақсаты қойылғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, Иран режимі 47 жыл бойы «Америкаға өлім» деген ұранмен АҚШ азаматтары мен одақтастарына қауіп төндіріп келген.

Ақ үй бұл операцияны алдын ала жоспарланған және шектеулі мерзімге есептелген қадам деп сипаттады. Трамп әскери іс-қимыл шамамен төрт аптаға созылуы мүмкін екенін айтты.

Алайда АҚШ қоғамының басым бөлігі бұл шешімді қолдамағаны белгілі болды. Сыншылар Ақ үйдің ақпараттық стратегиясын «түсініксіз әрі бір-біріне қайшы» деп бағалауда.

Ядролық бағдарлама: Себеп пе, сылтау ма?

АҚШ қорғаныс министрі Пит Хегсет 22 маусымда өткен брифингте:

«Біз Иранның ядролық бағдарламасын жойдық. Президент Трамптың батыл басшылығының арқасында Иранның ядролық амбициялары толықтай күйреді», — деді.

Ал Трамптың арнайы өкілі Стив Уитков соғыс қарсаңында Иран уранды 60%-ға дейін байытқанын айтып, «бір апта ішінде бомба жасауға жететін материалға қол жеткізуі мүмкін» деген еді.

Сонымен қатар АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Иранның ядролық бағдарламасы бұрын тоқтатылғанымен, Тегеран оны қайта жандандыруға тырысып отырғанын мәлімдеді.

Дегенмен сарапшылар Ақ үй өкілдерінің мәлімдемелері бір-біріне сәйкес келмейтінін алға тартады. Бірі «бағдарлама жойылды» десе, енді бірі «қайта жандану қаупі бар» дейді. Бұл ақпараттық стратегия ма, әлде нақты жоспардың жоқтығы ма — әзірге белгісіз.

Таяу Шығыс: От тұтанған аймақ

АҚШ пен Израильдің соққыларынан кейін Иран жауап ретінде аймақтағы нысандарға зымыран және дрон шабуылдарын бастады.

Ормуз бұғазы мен Парсы шығанағында кеме қозғалысы тоқырады. Ашық теңізде кемінде 150 кеме, оның ішінде мұнай және сұйытылған газ тасымалдайтын танкерлер қаңтарылып тұр. Бұл әлемдік энергия нарығына тікелей әсер етуі мүмкін.

АҚШ Мемлекеттік департаменті азаматтарын Бахрейн, Мысыр, Ирак, Израиль, Иордания, Кувейт, Ливан, Оман, Катар, Сауд Арабиясы, Сирия, БАӘ және Йеменнен шұғыл эвакуациялауға кірісті.

Әлемдік реакция: Қолдау жоқ

Ірі державалардың басым бөлігі соғысты ашық қолдаған жоқ.

Қытай Иранның егемендігін құрметтеуге шақырды.

Ресей қақтығысты айыптап, дипломатиялық шешім ұсынды.

Солтүстік Корея АҚШ әрекетін «заңсыз агрессия» деп атады.

Германия, Франция және Ұлыбритания Иран соққыларды тоқтатпаса, әскери шаралар қабылдауы мүмкін екенін ескертті.

Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармер Парсы шығанағында ирандық дрондарға қарсы күреске Украина сарапшыларын тартатынын мәлімдеді.

Сарапшылардың пікірінше, егер аймақтық ойыншылар тікелей қақтығысқа араласса, жағдай бақылаудан шығып кетуі мүмкін.

Қазақстанның ұстанымы және эвакуация

Қазақстан Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Ерлан Жетібаев Иран халқына көңіл айтып, қаза болған бейбіт тұрғындарға байланысты алаңдаушылық білдірді.

Қазақстан азаматтарын эвакуациялау басталды. Алғашқы 278 адам Оманнан Алматыға жеткізілді. Жалпы 467 қазақстандықты елге қайтару жоспарланып отыр.