АҚШ пен Израильдің Иранға қатысты ықтимал әскери сценарийлері соңғы күндері халықаралық ақпарат кеңістігінде қайтадан қызу талқылануда, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Таяу Шығыстағы геосаяси ахуалдың шиеленісуі, әсіресе Ормуз бұғазы маңындағы жағдай, жаһандық қауіпсіздік пен энергетикалық тұрақтылыққа тікелей әсер ететін факторға айналып отыр.
АҚШ-тың әскери жоспары: Ормуз бұғазы басты нысанада
Ормуз бұғазы маңы – АҚШ әскери стратегиясының жаңа кезеңінде негізгі басым бағыттардың бірі. CNN деректеріне сүйенсек, атысты тоқтату келісімі бұзылған жағдайда Пентагон Иранның теңіз инфрақұрылымына бағытталған жедел соққы жоспарларын әзірлеген.
Негізгі нысаналар:
Жылдам шабуыл катерлері
Минатаратқыш жүйелер
Теңіздегі логистикалық инфрақұрылым
Бұл қадамдардың мақсаты – Иранның халықаралық мұнай тасымалы өтетін стратегиялық теңіз жолдарын бұғаттау мүмкіндігін жою.
Алғашқы жоспарларда соққылар бұғаздан алыс аймақтарға бағытталған болса, қазіргі жаңартылған стратегия теңіз дәліздерінің өзіне жақын нысандарды қамтиды. Бұл – операцияның әлдеқайда тәуекелді әрі ауқымды болатынын көрсетеді.
Энергетикалық инфрақұрылымға қауіп
Дональд Трамп әкімшілігі бұрын бірнеше рет Иранды келіссөзге мәжбүрлеу үшін оның энергетикалық секторына соққы беру мүмкіндігін қарастырған. Бұл сценарий әлі де күн тәртібінен түскен жоқ.
Мүмкін нысандар:
Мұнай өңдеу зауыттары
Газ инфрақұрылымы
Электр энергиясы жүйелері
Сонымен қатар, АҚШ Иранның жоғары әскери басшылығына, оның ішінде Ахмад Вахиди секілді тұлғаларға нүктелік соққы жасау нұсқасын да қарастыруда.
Қару-жарақ қоры: Пентагонға қысым артуда
The New York Times мәліметінше, ұзаққа созылған қақтығыстар АҚШ-тың әскери ресурстарына айтарлықтай салмақ түсірген.
Негізгі көрсеткіштер:
1100-ден астам JASSM-ER зымыраны қолданылған
1000+ Tomahawk зымыраны жұмсалған
1200-ден астам Patriot жүйесі пайдаланылған
Бұл көрсеткіштер АҚШ-тың бір жылдық өндірістік көлемінен бірнеше есе асып түседі. Нәтижесінде:
Азия мен Еуропадағы қорлар Таяу Шығысқа ауыстырылуда
НАТО-ның шығыс қанаты әлсіреуі мүмкін
Қосымша қаржыландырусыз өндірісті арттыру қиын
Lockheed Martin өндірісті ұлғайтуға дайын болғанымен, нақты қаржы Конгрестен әлі бөлінбеген.
Израильдің позициясы: соғысқа дайындық
Израиль билігі де қақтығыстың қайта басталу ықтималдығын жоққа шығармайды. Қорғаныс министрі Исраэль Кац АҚШ-тың келісімін күтіп отырғандарын мәлімдеген.
Израильдің ықтимал стратегиясы:
Энергетикалық инфрақұрылымды толық жою
Экономикалық жүйені әлсірету
Саяси элитаны нысанаға алу
The Times of Israel дерегінше, басты мақсаттардың бірі – Иранның жоғарғы билік құрылымын түбегейлі әлсірету.
Иран ішіндегі жағдай және ресми ұстаным
The Wall Street Journal мен Reuters мәліметтері Иран ішінде белгілі бір саяси келіспеушіліктер болғанын көрсетеді.
Алайда ресми Тегеран бұл ақпаратты жоққа шығарды.
Бірлескен мәлімдеме жасаған тұлғалар:
Масуд Пезешкиан
Мохаммад Багер Галибаф
Аббас Арагчи
Олардың айтуынша:
Ел ішінде «реформаторлар» мен «радикалдар» арасындағы бөлініс жоқ, ұлттық бірлік сақталған.
Сондай-ақ Арагчи дипломатия мен әскери әрекет бір-бірін толықтыратын құралдар екенін атап өтті.
Келіссөздердің тоқырауы
8 сәуірде АҚШ пен Иран уақытша бітімге келген болатын. Алайда:
22 сәуірдегі жоспарланған кездесу өтпеді
Тегеран келіссөзді «уақытты босқа жоғалту» деп бағалады
Байланыс Пәкістан арқылы жүргізілген
Tasnim мәліметінше, Иран келіссөзден ресми түрде бас тартқан.
Ал Трамп келіссөздердің қайта жандануы мүмкін екенін айтқанымен, нақты қысым көрсетпейтінін мәлімдеді.
Геосаяси тәуекел күшейіп отыр
Қазіргі жағдай бірнеше маңызды тенденцияны көрсетеді:
Ормуз бұғазы – басты геостратегиялық нүктеге айналды
АҚШ әскери тұрғыдан қысым көрсетуді күшейтіп жатыр
Израиль соғыс сценарийіне дайын
Иран ішкі бірлікті сақтауға тырысуда
Келіссөздер іс жүзінде тоқыраған
Бұл факторлардың жиынтығы Таяу Шығыстағы жағдайдың кез келген сәтте қайта ушығуы мүмкін екенін аңғартады. Ал мұндай сценарий жаһандық энергетика нарығына, қауіпсіздік архитектурасына және ірі державалар арасындағы тепе-теңдікке тікелей әсер етеді.
