2026 жылғы 19 наурыздан бастап Қазақстанда ағымдағы шоттарға қайтадан сыйақы есептеуге рұқсат беріледі, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Бұл тыйым 2019 жылдан бері қолданылып келген, оның мақсаты қаражатты депозиттерде сақтауды ынталандыру еді. Халық үшін бұл өзгеріс айтарлықтай әсер етпейді, алайда банктер мен бизнес үшін елеулі ықпал етуі мүмкін.
Бұл өзгерістің нақты әсері туралы Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржы маманы, э.ғ.к. Айгерим Ильясова түсіндіреді.
«Нарық деректеріне сәйкес, азаматтардың карталарындағы орташа қалдық шамамен 200 мың теңгені құрайды. Жылдық мөлшерлеме 1%-ға дейін болған жағдайда бұл жылына 2000 теңгеден аспайды, яғни салымшылардың мінез-құлқына әсер етпейді. Сонымен қатар, бүгінде барлық банктер кез келген уақытта толықтыру мен алуға болатын икемді депозиттерді ұсынады, ал шоттар арасындағы аударымдар комиссиясыз жүзеге асырылады.
Кеш сайын шоттағы қалдықты депозитке аудару арқылы адам табысын арттыра алады, себебі пайыздар депозиттегі күн сайынғы қалдыққа есептеледі. Теңгелік депозиттер бойынша мөлшерлемелердің рекордтық жоғары деңгейінде ағымдағы шоттарда ақша ұстау тиімсіз», — дейді сарапшы.
Ильясованың айтуынша, бұл өзгерістің негізгі әсері ағымдағы шоттарында едәуір қаражат шоғырланған бизнеске қатысты болады. Мұндай жағдайда сыйақы төлеу банктер үшін елеулі шығынға айналып, ақыр соңында несие құнына әсер етуі мүмкін.
Сондай-ақ мемлекеттік және квазимемлекеттік компанияларды да атап өткен жөн. Көбіне оларда бюджет қаражатын мақсатты пайдалану бойынша шектеулер болады және бұл қаражатты депозиттерге орналастыра алмайды.
«Банктер олардың шоттарына сыйақы есептей ме? Бұл — саясат, әкімшілік ресурс, мемлекеттік бюджет және банктік өнімдер экономикасының тоғысындағы мәселе», — деп түсіндіреді Айгерим.
Сарапшы атап өткендей, ағымдағы шоттарға сыйақы есептеу — банктердің міндеті емес, құқығы. Олар үшін бұл клиенттер үшін бәсекелестік құралы: жеке тұлғалар үшін де, заңды тұлғалар үшін де. Алайда сыйақы бойынша тым агрессивті ұсыныстар банктердің өтімділікке деген қажеттілігін де көрсетуі мүмкін.
«Осылайша, бұл жаңашылдық халықтың мінез-құлқына айтарлықтай әсер етпейді, бірақ банктердің шығын құрылымын өзгертіп, корпоративтік клиенттер үшін бәсекені күшейтуі мүмкін. Негізгі пайда алушылар — заңды тұлғалар, әсіресе мемлекеттік және квазимемлекеттік компаниялар», — деп қорытындылады сарапшы.
