Қазақстанда жеке детективтік қызмет ресми түрде заңдастырылуы мүмкін, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Бүгін Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттары «Жеке детективтік қызмет мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын қабылдады.
Құжат жеке детективтердің құқықтық мәртебесін айқындап, олардың қызметін лицензиялау мен мемлекеттік реттеу тәртібін белгілейді.
Заң жобасында не қарастырылған?
Мәжіліс депутаты Снежана Имашева заң жобасының негізгі нормаларын түсіндірді.
«Заң жобаларында жеке детективтік қызметтің негізгі ұғымдары, сондай-ақ оны жүзеге асырудың принциптері, міндеттері мен тәртібі қарастырылған. Сонымен қатар, құжаттар детективтік агенттіктер мен жеке детективтердің құқықтық мәртебесін айқындайды, олардың қызметін лицензиялау тәртібі мен мемлекеттік реттеуді белгілейді», – деді депутат.
Осылайша, жеке детективтер енді құқықтық алаңда жұмыс істеп, қызметін лицензия арқылы жүргізуі тиіс.
Жеке детективтер немен айналысады?
Ресми емес ашық деректерге сәйкес, қазірдің өзінде Қазақстанда 20-дан аса детективтік орталық жұмыс істейді. Олар құқық қорғау органдары құрамына кірмейді, алайда тапсырыс негізінде түрлі ақпарат жинаумен айналысады.
Әдетте мұндай қызметтер:
азаматтық даулар бойынша мәлімет жинау;
мүліктік мәселелерді анықтау;
алаяқтық деректерін тексеру;
жоғалған адамдарды іздеу;
бизнес-серіктестерді тексеру
сияқты бағыттарды қамтиды.
Алайда олардың қызметі бұған дейін нақты заңмен реттелмеген еді.
Қоғамда қандай сұрақтар туындап отыр?
Жеке детективтік қызметті заңдастыру бастамасы қоғамда екіұшты пікір тудыруы мүмкін. Бір тарап мұны бизнесті қорғау мен азаматтардың құқықтық мүмкіндігін кеңейту деп бағаласа, енді біреулер жеке өмірге қол сұғу қаупін алға тартады.
Сарапшылардың айтуынша, басты мәселе — жеке детективтердің:
дербес деректерге қол жеткізу шегі,
құпия ақпаратты пайдалану тәртібі,
азаматтардың жеке өміріне араласу деңгейі,
құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимылы
қаншалықты нақты реттелетініне байланысты.
Лицензиялау қалай жүргізіледі?
Заң жобасына сәйкес, детективтік агенттіктер мен жеке детективтер міндетті түрде лицензия алуы тиіс. Сонымен қатар олардың қызметі мемлекеттік бақылауда болады.
Бұл талаптар:
қызмет сапасын бақылауға,
заңсыз ақпарат жинауды шектеуге,
азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған.
Қазақстанда жеке тыңшылар көбейе ме?
Заң қабылданған жағдайда, жеке детективтік қызмет ресми нарыққа айналуы мүмкін. Бұл көлеңкелі қызметтің азаюына ықпал етуі ықтимал.
Дегенмен, сарапшылар жеке тыңшылық қызметтің дамуы азаматтардың жеке өміріне қатысты құқықтық тепе-теңдікті сақтауды талап ететінін атап өтеді.
Қорытындылай айтқанда, жаңа заң Қазақстанда жеке детектив институтын қалыптастыруға жол ашады. Ендігі мәселе — бұл қызметтің ашық, заңды әрі азаматтардың құқығын бұзбай жұмыс істеуінде.
