Қазақстандағы стратегиялық маңызы жоғары вольфрам кен орындарын игеру жобасының бақылау үлесі америкалық инвестордың қолына өтті, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. «Тау-Кен Самұрық» компаниясының есебіне сәйкес, Солтүстік Қатпар жобасындағы 70 пайыздық үлес АҚШ-тың Cove Capital компаниясына берілген. Аталған бизнес Дональд Трамптың ұлдарымен байланыстырылып отыр. Ал Қазақстанның жобадағы үлесі 30 пайызды құрайды.
Бұл келісім елдің табиғи байлығын игеру, шетелдік инвестиция тарту және стратегиялық ресурстарға бақылауды сақтау мәселесін қайтадан күн тәртібіне шығарды.
Миллиард долларлық жоба кімнің бақылауында болады?
Қарағанды облысында орналасқан Солтүстік Қатпар және Жоғарғы Қайрақты кен орындары вольфрам қоры жағынан маңызды нысандардың қатарында.
Аталған кен орындарын игеруге америкалық Cove Kaz Capital компаниясы қатысып жатыр. Жобаның жалпы құны шамамен 1,1 миллиард доллар деп бағаланған.
Алайда қоғамда туындаған басты сұрақ – Қазақстан неліктен стратегиялық шикізат жобасындағы бақылау үлесін шетелдік компанияға беруге келісті?
Бұл келісімнің нақты қаржылық шарттары, инвестордың міндеттемелері және Қазақстан алатын экономикалық пайда туралы толық ақпарат әзірге ұсынылған материалда көрсетілмеген.
Министрлік мәмілеге қатыспағанын мәлімдеді
Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Ulysmedia.kz басылымына берген түсініктемесінде келісімнің министрлік деңгейінде жасалмағанын жеткізді.
Оның айтуынша, Солтүстік Қатпар мен Жоғарғы Қайрақты кен орындары бұған дейін «Тау-Кен Самұрық» компаниясының қарауына берілген.
Министр мамандандырылған компанияның міндеті кен орындарын коммерциялық тұрғыдан дамыту, инвесторлар тарту және жобаларды іске асыруға қажетті келісімдер жасау екенін түсіндірді.
Яғни ведомство бұл мәселені мемлекеттік органның тікелей шешімі емес, ұлттық компания жүргізген коммерциялық келісім ретінде қарастырып отыр.
Неліктен Қазақстанға 30 пайыз ғана қалды?
Қазақстан вольфрамға бай мемлекеттердің бірі саналады. Бұл металл әлемдік өнеркәсіпте, қорғаныс саласында, электроника өндірісінде және жоғары технологиялық жабдықтар жасауда кеңінен қолданылады.
Сондықтан мұндай шикізатқа халықаралық инвесторлардың қызығушылық танытуы заңды.
Дегенмен шетелдік капитал тарту мен ұлттық мүддені қорғаудың арасындағы тепе-теңдік мәселесі өзекті болып қала береді.
Қазақстанның мұнай-газ саласындағы тәжірибесі ірі инвестициялық келісімдердің ұзақ мерзімді салдарын алдын ала бағалаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетті.
Вольфрам жобасында да бірқатар мәселе ашық қалып отыр:
Америкалық инвестор 70 пайыздық үлес үшін қандай қаржылық және технологиялық міндеттемелер алды?
Қазақстан жобадан қанша табыс табады?
Кенді өңдеу және дайын өнім шығару Қазақстан аумағында жүзеге асырыла ма?
Мемлекет стратегиялық шешімдерге қаншалықты ықпал ете алады?
Жоба жергілікті тұрғындар үшін қанша жұмыс орнын ашады?
Бұл сұрақтардың жауабы келісімнің ел экономикасына қаншалықты тиімді екенін бағалауға мүмкіндік береді.
Министр келісімді тиімді деп бағалады
Журналистер Қазақстанның жобадағы үлесі неге 30 пайыз деңгейінде қалғанын сұрағанда, министр нақты экономикалық есептерді келтірмеген.
Ерсайын Нағаспаевтың айтуынша, «Тау-Кен Самұрық» бұл келісімді тиімді мәміле деп есептейді.
Алайда мұндай бағалаудың негізінде қандай қаржылық көрсеткіштер мен ұзақ мерзімді міндеттемелер жатқаны әзірге белгісіз.
Трамптың ұлдарымен қандай байланысы бар?
Жарияланған ақпаратта Cove Capital жобасы АҚШ президенті Дональд Трамптың ұлдары Дональд Трамп кіші және Эрик Трамппен байланысты бизнес құрылымдарымен қатысы бар жоба ретінде сипатталған.
Дегенмен бұл байланыстың нақты құқықтық сипаты, олардың компаниядағы тікелей немесе жанама үлесі және жобаны басқаруға қатысу деңгейі ұсынылған мәліметтерде ашылмаған.
Сондықтан мәміленің саяси астары туралы нақты қорытынды жасау үшін қосымша ресми ақпарат қажет.
Қазақстан бұл келісімнен не ұтады?
Шетелдік инвестиция ірі кен орындарын игеруге қажетті капиталды, технологияны және халықаралық нарыққа шығу мүмкіндігін қамтамасыз етуі мүмкін.
Алайда ел үшін ең маңыздысы – кенді тек шикізат ретінде экспорттау емес, оны терең өңдеп, қосылған құны жоғары өнім шығару.
Егер жоба аясында өңдеу кәсіпорындары салынып, жаңа жұмыс орындары ашылып, салық түсімдері ұлғайса, инвестицияның экономикалық тиімділігі артуы ықтимал.
Ал негізгі табыс шикізатты сыртқа сатудан ғана түсетін болса, Қазақстан үшін жобаның ұзақ мерзімді пайдасына қатысты сұрақтар сақталады.
Түйін: Қазақстанның вольфрам жобасындағы 70 пайыздық үлесті америкалық инвесторға беруі – экономикалық қана емес, стратегиялық маңызы бар шешім. Келісімнің шынайы тиімділігін анықтау үшін инвестициялық міндеттемелер, табысты бөлу тәртібі және мемлекетке берілген кепілдіктер ашық көрсетілуі тиіс.
Дереккөз: Ulysmedia.kz жариялаған ақпарат және өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаевтың түсініктемесі негізінде әзірленді.
