2026 жылдың алғашқы тоқсаны Қазақстан экономикасы үшін стратегиялық тұрғыдан маңызды кезең болды, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Олжас Бектенов төрағалығымен өткен Үкімет отырысында әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары мен республикалық бюджеттің орындалуы жан-жақты талқыланды.
Басты мақсат – шикізатқа тәуелділікті азайтып, өңдеу өнеркәсібіне негізделген тұрақты әрі сапалы экономикалық өсімге көшу.
Экономикалық саясаттың жаңа бағыты
Үкіметтің қазіргі экономикалық саясаты үш негізгі бағытқа сүйенеді:
өңдеу өнеркәсібін дамыту
инвестициялық белсенділікті арттыру
өндірісті технологиялық жаңғырту
Бұл бағыттар ел экономикасын әртараптандыруға және сыртқы нарықтарға тәуелділікті төмендетуге мүмкіндік береді.
Премьер-министр атап өткендей, бұл міндеттер Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы аясында жүзеге асырылып жатыр.
ЖІӨ динамикасы: тұрақтылық бар, бірақ қарқын баяулаған
Соңғы төрт жылдағы бірінші тоқсан көрсеткіштері Қазақстан экономикасының белгілі бір тұрақтылықты сақтап отырғанын көрсетеді:
2023 жыл – 5,0%
2024 жыл – 3,8%
2025 жыл – 5,6% (рекордтық өсім)
2026 жыл – 3,0%
2026 жылғы өсімнің салыстырмалы түрде төмендеуіне қарамастан, бұл көрсеткіш күрделі сыртқы экономикалық жағдай аясында оң нәтиже ретінде бағаланып отыр.
Өсімнің негізгі драйверлері
2026 жылдың бірінші тоқсанында экономикалық өсімнің басты үлесі шикізаттық емес секторға тиесілі болды. Ең жоғары өсім көрсеткен салалар:
Құрылыс – 14,8%
Көлік және логистика – 12,8%
Өңдеу өнеркәсібі – 8,5%
Бұл көрсеткіштер экономиканың құрылымдық өзгерістерге бет алғанын дәлелдейді.
Шикізаттық емес сектордың маңызы артып келеді
Соңғы жылдары Қазақстан экономикасында маңызды трансформация жүріп жатыр. Атап айтқанда:
Мұнай секторының ЖІӨ-дегі үлесі
2010 жыл – 16,5%
2024 жыл – 8,1%
Яғни, мұнайға тәуелділік екі есеге жуық қысқарды.
Сонымен қатар:
Өңдеу өнеркәсібінің үлесі – 12,7%
Бұл көрсеткіш тау-кен секторынан екінші жыл қатарынан жоғары
Бұл – экономиканың сапалық тұрғыдан өзгеріп жатқанын көрсететін маңызды сигнал.
Экспорт құрылымы: тәуекел әлі де жоғары
Дегенмен, Қазақстан экономикасында шешімін таппаған мәселелер де бар. Соның бірі – экспорт құрылымы:
Экспорттың 50%-ы мұнайға тәуелді
Бұл жағдай:
әлемдік баға ауытқуларына тәуелділікті арттырады
экономикалық тұрақсыздық тәуекелдерін күшейтеді
ұлттық валютаның тұрақтылығына әсер етеді
Сондықтан экономиканы әртараптандыру – стратегиялық міндет болып қала береді.
Алдағы 10 жыл: басым бағыттар
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан шикізаттық тәуелділіктен толық арылу үшін келесі салаларға басымдық беруі тиіс:
1. Өңдеу өнеркәсібі
Жоғары қосылған құны бар өнім шығару экономиканың тұрақтылығын арттырады.
2. Агроөнеркәсіп кешені
Азық-түлік қауіпсіздігі мен экспорттық әлеуетті күшейтеді.
3. Логистика және транзит
Қазақстанның географиялық орналасуы үлкен артықшылық береді.
4. Цифрлық экономика
IT және инновация – болашақ өсімнің негізгі драйвері.
5. Жасыл энергетика
Тұрақты даму мен халықаралық талаптарға сай келу үшін маңызды бағыт.
Жаңа экономикалық модельге көшу
2026 жылдың алғашқы тоқсаны Қазақстан экономикасының жаңа кезеңге аяқ басқанын көрсетті. Негізгі трендтер:
шикізаттық емес сектордың күшеюі
өңдеу өнеркәсібінің өсуі
экономиканың құрылымдық өзгеруі
Дегенмен, экспорттағы мұнай үлесінің жоғары болуы реформаларды жеделдетуді талап етеді.
Алдағы жылдары Қазақстан үшін басты міндет – тұрақты, әртараптандырылған және технологиялық экономика қалыптастыру.
