Ормуз бұғазы маңындағы шиеленіс мұнай бағасына қалай ықпал етеді? Ирандағы қақтығыс Қазақстан экономикасына, Ұлттық қорға және теңге бағамына әсері сараланды, деп хабарлайды Aristocrat.biz..

Ирандағы соғыс Қазақстанға қалай әсер етеді: Ормуз бұғазы мен мұнай бағасы

Иран мен Оман арасындағы стратегиялық маңызы зор Ормуз бұғазы маңындағы шиеленіс әлемдік мұнай нарығына тікелей әсер етіп отыр. Сарапшылардың пікірінше, бұл жағдай Қазақстандағы мұнай бағасының уақытша өсуіне алып келуі мүмкін. Ал оның қысқа және ұзақ мерзімді салдары қандай болмақ?

Ормуз бұғазы — әлемдік мұнайдың басты қақпасы

Ормуз бұғазы – Парсы шығанағын Оман шығанағымен жалғайтын ең маңызды теңіз өткелі. Күн сайын бұл тар арна арқылы шамамен 20 миллион баррель мұнай тасымалданады. Бұл – теңіз арқылы жеткізілетін әлемдік мұнай көлемінің бестен бір бөлігі.

Сауд Арабиясы, Ирак, Кувейт, Қатар және БАӘ өндірген мұнайдың басым бөлігі дәл осы бағыт арқылы әлемдік нарыққа шығады.

Сондықтан Ормуз бұғазының кез келген бұғатталуы немесе әскери шиеленіс мұнай бағасының күрт көтерілуіне себеп болуы мүмкін.

Аймақтағы әскери әрекеттер және танкерге шабуыл

Соңғы күндері АҚШ пен Израильдің Иранға жасаған соққыларынан кейін Иран Парсы және Оман шығанақтарында әскери белсенділігін арттырды. Бірқатар мұнай танкерлері қозғалысын баяулатып, қауіпсіз бағыттарды іздеуге мәжбүр болды.

Күні кеше Палау туымен жүзген Skylight мұнай танкеріне Ормуз маңында шабуыл жасалғаны хабарланды. Оман теңіз қауіпсіздігі орталығының дерегінше, 20 адам эвакуацияланып, төртеуі жарақат алған.

Бұл оқиға аймақтағы тәуекел деңгейінің артқанын көрсетеді.

Мұнай бағасының өсуі Қазақстанға қалай әсер етеді?

Ормуз бұғазының уақытша жабылуы немесе жеткізілімнің қысқаруы мұнай бағасының өсуіне әкеледі. Қазақстан – мұнай экспорттаушы ел. Сондықтан қысқа мерзімде бұл жағдай:

экспорттық табыстың артуына;

бюджет кірісінің көбеюіне;

Ұлттық қорға түсетін түсімнің ұлғаюына;

теңгеге қысымның азаюына ықпал етуі мүмкін.

Сарапшылардың айтуынша, мұнай бағасының өсуі қысқа мерзімде Қазақстан экономикасына оң әсер беруі ықтимал.

Ұзақ мерзімді қауіптер

Алайда бұл әсер уақытша болуы мүмкін. Егер қақтығыс ұзаққа созылып, жаһандық инфляция үдесе, Қазақстан импорттайтын тауарлардың бағасы өседі. Атап айтқанда:

азық-түлік;

дәрі-дәрмек;

техника;

өндірістік жабдықтар.

Бұл ішкі нарықтағы бағаның күрт қымбаттауына алып келуі ықтимал.

Сонымен қатар жаһандық экономика баяуласа, мұнайға сұраныс төмендеп, оның бағасы қайта құлдырауы мүмкін. Мұндай жағдайда Қазақстан бюджеті мен теңге бағамына кері әсер ету қаупі бар.

Геосаяси тәуекел және Қазақстан экономикасы

Ормуз бұғазы тек географиялық өткел ғана емес, әлемдік энергетикалық қауіпсіздіктің негізгі тетіктерінің бірі. Оның тұрақтылығы – мұнай нарығының тұрақтылығы.

Ирандағы соғыс немесе аймақтағы ұзақ мерзімді тұрақсыздық:

мұнай нарығындағы құбылмалылықты арттырады;

инвесторлардың тәуекелге деген тәбетін төмендетеді;

дамушы елдердің валютасына қысым түсіреді.

Қазақстан үшін басты міндет – сыртқы тәуекелдерге төтеп беретін экономикалық тұрақтылықты сақтау және экспортқа тәуелділікті азайту.