Пәкістан мен Ауғанстан арасындағы соғыс 2026 жылдың наурыз айында қайта өршіп, аймақтағы қауіпсіздік жағдайын күрделендірді. Қысқа мерзімді бітімге қарамастан, екі ел арасындағы қарулы қақтығыс қайта жалғасып, шекарадағы жағдай ушығып отыр.
Уақытша бітім неге ұзаққа созылмады?
Наурыз айының ортасында Пәкістан мен Ауғанстан Ораза айт мерекесіне байланысты уақытша бітімге келген еді. 19–24 наурыз аралығында күшіне енген келісімге Түркия, Катар және Сауд Арабиясы арағайындық жасаған.
Алайда 26 наурызда Пәкістан СІМ өкілдері әскери операциялардың қайта басталғанын мәлімдеді. Бұл бітімнің тек уақытша сипатта болғанын көрсетті.
Қақтығыстың негізгі себептері
Пәкістан мен Ауғанстан арасындағы қақтығыстың түп-тамыры бірнеше жылға созылған геосаяси және қауіпсіздік мәселелеріне байланысты.
1. ТТП факторы – басты себеп
Қақтығыстың негізгі себептерінің бірі – Тегерік Талибан Пәкістан (TTP) қарулы ұйымы.
Пәкістан тарапы ТТП содырлары Ауғанстан аумағында жасырынған деп есептейді
Олар Пәкістанға шабуыл жасап, кейін шекара асып кетеді деген айып тағылған
Осыған байланысты Исламабад бірнеше рет әуе соққыларын жасаған
Ал Ауғанстандағы Талибан қозғалысы бұл айыптарды жоққа шығарып келеді.
2. Әуе соққылары мен жауап шабуылдар
2026 жылдың ақпан айының соңында жағдай күрт шиеленісті:
Пәкістан әскері Ауғанстан аумағына әуе соққыларын жасады
Ресми мәлімдемеде бұл ТТП базаларын жою операциясы екені айтылды
Бірақ бейбіт тұрғындардың қаза тапқаны туралы ақпарат тарады
Бұған жауап ретінде Ауғанстан тарапы артиллериялық соққылар жасап, қақтығыс ашық соғысқа ұласты.
30 наурыздағы соңғы жаңалықтар
Халықаралық Reuters агенттігінің мәліметінше, 30 наурызда да қақтығыстар жалғасып жатыр.
Ауғанстанның Құнар провинциясы атқыланды
Жауап ретінде Пәкістанның Баджур ауданында соққылар жасалды
Екі тарап та ауыр артиллерия қолданған
Ауғанстан тарабының мәліметі бойынша:
1 адам қаза тапты
16 адам жарақат алды
Зардап шеккендердің көпшілігі – әйелдер мен балалар
Ал Пәкістан билігі азаматтық нысандарға соққы берілгенін жоққа шығарып отыр.
Пәкістан не үшін соғысты қайта бастады?
Пәкістан билігінің мәлімдеуінше, әскери әрекеттердің қайта басталуына бірнеше фактор әсер еткен:
Қауіпсіздік мәселесі
Пәкістан Ауғанстан аумағынан қарулы топтар өз территориясына шабуыл жасап жатыр деп санайды.
Шекарадағы бақылаудың әлсіздігі
Исламабад Кабулды шекараны толық бақылауда ұстай алмады деп айыптайды.
ТТП-ға қарсы операциялар
Пәкістан ТТП-ны жою үшін әскери операцияларды жалғастыру қажет деп есептейді.
Ал Кабулдағы Талибан билігі бұл айыптарды жоққа шығарып, керісінше Пәкістанды агрессия жасады деп айыптады.
Аймақтық және жаһандық маңызы
Бұл қақтығыс тек екі ел арасындағы мәселе емес.
Ол:
Орталық және Оңтүстік Азия қауіпсіздігіне әсер етеді
Аймақтағы экстремистік топтардың белсенділігін арттыруы мүмкін
Халықаралық дипломатиялық процестерге ықпал етеді
Сонымен қатар, Пәкістан астанасы Исламабад АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздерге үміт артып отырғанын мәлімдеді.
Пәкістан мен Ауғанстан арасындағы соғыс – тек шекара дауы емес, ұзақ жылдар бойы шешілмеген қауіпсіздік, терроризм және саяси сенімсіздік мәселелерінің нәтижесі.
Қазіргі таңда қақтығыс жалғасып жатыр, ал тұрақты бейбіт келісімге келу әзірге мүмкін болмай тұр.
