Әлемдік саясатта тағы бір күрделі мәселе туындады. АҚШ президенті Трамп Ресей президенті Путин ұсынған Ирандағы жоғары деңгейде байытылған уранды Ресейге тасымалдау жоспарын қабылдамады, деп хабарлайды Aristocrat.biz..

Бұл туралы бірнеше халықаралық ақпарат көздері хабарлады.

Путин қандай ұсыныс жасады?

Ақпаратқа сәйкес, Ресей басшысы бұл ұсынысты 9 наурыз күні өткен телефон әңгімесінде көтерген. Әңгіме барысында ол АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тоқтатудың бірнеше жолын ұсынған.

Сол нұсқалардың бірі – Ирандағы 60 пайызға дейін байытылған уранды Ресей аумағына әкету идеясы болған.

Мамандардың айтуынша, мұндай уранның қауіптілігі өте жоғары. Себебі:

60 пайызға дейін байытылған уранды

қару деңгейіне (90 пайыз) жеткізу бірнеше аптада мүмкін.

Сарапшылардың есептеуінше, Ирандағы шамамен 450 келі байытылған уран оннан астам ядролық бомба жасауға жеткілікті болуы ықтимал.

АҚШ неге бұл ұсынысты қабылдамады?

Америкалық шенеуніктердің айтуынша, Вашингтон үшін басты мәселе – ядролық материалдың қауіпсіз сақталуына толық кепілдік беру.

Сондықтан АҚШ билігі уранды Ресейге тасымалдау идеясын қолдамаған.

Бұған дейін де Ресей осындай ұсынысты бірнеше рет көтерген. Мәселен, 2025 жылдың мамырында АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер кезінде де бұл мәселе талқыланған.

Иран қандай ұсыныс жасады?

Соңғы келіссөздер барысында Иран тарапы байытылған уранды өз еркімен АҚШ-қа тапсырудан бас тартты.

Оның орнына Тегеран бірнеше балама ұсыныс жасаған:

уранды халықаралық бақылаумен Иран аумағында қайта араластыру

уран қорының бір бөлігін Ресейге жіберу

Алайда бұл ұсыныстар да АҚШ тарапынан қабылданбады.

Әлемдік көшбасшылармен келіссөз жүріп жатыр

Ақпарат көздерінің айтуынша, **Donald Trump бұл мәселені тек **Vladimir Putinмен ғана емес, Қытай төрағасы **Xi Jinping және Еуропа елдерінің жетекшілерімен де талқылап жатыр.

Бұл мәселе Таяу Шығыстағы қауіпсіздікке тікелей әсер ететін маңызды факторға айналған.

Ядролық келісімнің тарихы

Еске сала кетейік, 2015 жылы Иран мен алты ірі мемлекет арасында ядролық келісім жасалған болатын. Бұл келісімге:

АҚШ

Ресей

Қытай

Ұлыбритания

Франция

Германия

қатысқан.

Келісім бойынша:

Иран ядролық бағдарламасына шектеу қоюы тиіс болды

ал Батыс елдері санкцияларды біртіндеп алып тастауға уәде берген.

Нәтижесінде Ресей Ираннан 11 тоннадан астам байытылған уранды алып, оның орнына Тегеранға шамамен 140 тонна табиғи уран жеткізген.

Трамптың келісімнен шығуы

Алайда 2018 жылы АҚШ президенті **Donald Trump Иранмен жасалған ядролық келісімнен шығатынын мәлімдеді.

Вашингтонның айтуынша, Иран ядролық қару жасау мүмкіндігін сақтап қалуға тырысқан.

Осыдан кейін Таяу Шығыстағы ядролық шиеленіс қайта күшейді.

Қазір не болуы мүмкін?

Сарапшылардың пікірінше, Ирандағы байытылған уран мәселесі алдағы уақытта:

халықаралық келіссөздердің басты тақырыбына айналуы мүмкін

Таяу Шығыстағы қауіпсіздік жағдайына әсер етуі ықтимал

АҚШ, Ресей және Қытай арасындағы геосаяси тартысты күшейтуі мүмкін.

Әлем елдері Иранның ядролық бағдарламасына қатысты кез келген шешім жаһандық қауіпсіздікке әсер ететінін атап өтеді.

,, , ,, , ,.