АҚШ билігінің келесі міндеті Кубадағы жағдайды өзгерту болады. Мұндай мәлімдемені сенатор Линдси Грэм Fox News арнасының эфирінде жасады, деп хабарлайды Aristocrat.biz.. Бұл қаншалықты шындыққа сәйкес?
АҚШ сенаторы Линдси Грэм Иран мен Венесуэлаға қатысты операциялардан кейін Вашингтонның келесі бағыты Куба болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Бұл сөздер халықаралық сарапшылар арасында қызу талқыланып жатыр.
Алайда бұл расында Ақ үйдің ресми жоспары ма, әлде саяси риторика ма? Мәселені кезең-кезеңімен талдап көрейік.
Линдси Грэм не деді?
Оңтүстік Каролинадан сайланған республикашыл сенатор Линдси Грэм Иран мен Венесуэладағы жағдайдан кейін АҚШ Кубаға назар аударуы мүмкін екенін айтты.«Келесі кезекте – Куба. Олардың режимі құлайды. Кубадағы коммунистік диктатура құлайды. Оның күндері санаулы. Иран режимі де күйреудің алдында тұр. Кеменің капитаны, аятолла, тас секілді өлі», – деді сенатор Грэм.
Оның мәлімдемесінде:
Кубадағы коммунистік биліктің әлсіреуі,
Венесуэладағы биліктің өзгеруі,
АҚШ-тың аймақтағы ықпалын күшейту қажеттігі айтылған.
Алайда бұл — сенатордың жеке пікірі. Ол АҚШ атқарушы билігінің ресми стратегиясы болып саналмайды.
“Үлкен жоспар” бар ма?
Кейбір басылымдар Ақ үйде Иран, Венесуэла және Кубаға қатысты ортақ стратегия талқыланғанын жазды.
Дегенмен:
АҚШ үкіметі мұндай кешенді “режим ауыстыру” жоспарын ресми түрде жариялаған жоқ;
Кубаға қарсы санкциялар мен қысым шаралары ондаған жыл бойы қолданылып келеді;
“Friendly takeover” туралы ақпарат тәуелсіз түрде расталмаған.
Яғни, нақты құжатталған стратегиялық жоспар туралы сенімді дәлел жоқ.
Куба мен АҚШ арасындағы шиеленіс
Бұған дейін АҚШ президенті Дональд Трамп Кубаға байланысты төтенше жағдай жариялап, Куба режиміне мұнай жеткізетін елдерге тарифтер енгізетінін ескерткен болатын. Трамптың айтуынша, Куба билігі «көптеген дұшпан мемлекеттермен ынтымақтастық орнатып», өз аумағында олардың әскери және барлау нысандарын орналастыруда.
8 қаңтар күні Куба үкіметі америкалықтар венесуэлалық диктатор Николас Мадуроны ұрлағаннан кейін қосымша қауіпсіздік шараларын қабылдады. Куба халқы алаңдаулы болғанымен, ел ішінде диктатураның құлауын қалайтын азаматтар да аз емес екені айтылуда.
25 ақпанда кубалық шекарашылар Кубаның аумақтық суларына басып кірді деп күдіктелген америкалық катерге оқ атқан. Куба Сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, АҚШ туы ілінген жылдам катер Эль-Пино каналының солтүстік-шығысынан бір теңіз милі қашықтықта жақындаған.
Кубаға қысым күшеюі мүмкін бе?
АҚШ пен Куба арасындағы қатынас тарихи тұрғыда күрделі.
Вашингтон Кубаға қатысты бірнеше құралды қолдана алады:
1️⃣ Экономикалық қысым
Санкциялар
Мұнай жеткізу тізбегіне ықпал ету
Үшінші елдерге тарифтік шектеулер
2️⃣ Саяси қысым
Дипломатиялық оқшаулау
Оппозициялық қозғалыстарға жанама қолдау
3️⃣ Ақпараттық ықпал
Ішкі тұрақсыздық факторларын күшейту
Алайда мұндай қысым автоматты түрде билік ауысуына әкелмейді.
Қауіп пен мүмкіндік
Сарапшылар бірнеше тәуекелді атап көрсетеді:
Кубадағы экономикалық дағдарыс көші-қон толқынын күшейтуі мүмкін;
Флоридаға жақын орналасуы АҚШ үшін қауіпсіздік мәселесін туындатады;
Билік ауысқан жағдайда да толық демократиялық модель орнайтынына кепілдік жоқ.
Венесуэла мысалы көрсеткендей, режим трансформациясы ұзақ және күрделі процесс болуы мүмкін.
Линдси Грэмнің мәлімдемесі — геосаяси риториканың бір бөлігі болуы мүмкін.
АҚШ пен Куба арасындағы шиеленіс жалғасып жатқаны рас. Бірақ Иран мен Венесуэладан кейін Кубаға қарсы нақты әскери немесе “достық басып алу” жоспары бар деген ақпарат әзірге ресми түрде расталған жоқ.
Геосаяси жағдай динамикалық сипатта, сондықтан нақты қорытынды жасау үшін ресми дереккөздер мен халықаралық ұйымдардың позициясына сүйену қажет.
