Иранның Жоғарғы көшбасшысы қызметіне Аятолла Арафи уақытша тағайындалды. Елдегі саяси жағдай, КСИР ұстанымы және алдағы ықтимал сценарийлерге сараптама.
Иранның Жоғарғы көшбасшысы қызметіне жаңа тұлға келді. Аятолла Арафи елдің рухани және саяси басқару жүйесінде уақытша міндет атқарушы болып тағайындалды. Бұл шешім Әли Хаменеи қаза тапқаннан кейін қабылданды және қазіргі таңда Ирандағы саяси тұрақтылық мәселесі әлемдік қауымдастықтың назарында.
Иранның Жоғарғы көшбасшысы лауазымы — елдегі ең жоғары билік институты. Сондықтан жаңа басшының келуі тек ішкі саясатқа ғана емес, аймақтық және халықаралық қатынастарға да әсер етуі мүмкін.
Аятолла Арафи кім?
Аятолла Арафи — діни білім саласында беделге ие дінтанушы әрі әкімшілік тәжірибесі бар тұлға. Ол ұзақ жылдар бойы Ирандағы діни білім беру жүйесінде қызмет атқарған.
Негізгі ерекшеліктері:
Діни академиялық ортада ықпалды
Саяси тәжірибесі шектеулі
Ислам революциясы сақшылар корпусымен (КСИР) байланысы әлсіз
Сарапшылардың пікірінше, дәл қазіргі жағдайда Иран режимінің болашағы көп жағдайда КСИР-дің ұстанымына байланысты.
КСИР-дің рөлі неге маңызды?
Ислам революциясы сақшылар корпусы (КСИР) — Ирандағы ең ықпалды әскери-саяси құрылымдардың бірі. Ол:
Қарулы күштердің маңызды бөлігін бақылайды
Аймақтық әскери операцияларға қатысады
Экономиканың стратегиялық секторларына ықпал етеді
Сондықтан Иранның Жоғарғы көшбасшысы лауазымына келген кез келген тұлға КСИР-пен келісімге келуі тиіс.
Әли Хаменеи қазасынан кейінгі жағдай
Әли Хаменеи қайтыс болғаннан кейін Иранда 40 күндік жалпыұлттық аза тұту жарияланды. Үкімет 7 күнді демалыс күні деп белгіледі.
Ирандық БАҚ хабарлауынша:
Елдің ірі қалаларында мыңдаған адам орталық алаңдарға жиналды
Кек қайтару туралы ұрандар айтылуда
Мешіттерде қаралы тулар көтерілді
КСИР өкілдері “Иран қарулы күштері тарихындағы ең жойқын шабуыл операциясын” бастауға уәде берген.
Иранда қандай сценарийлер болуы мүмкін?
Сарапшылар үш негізгі сценарийді қарастырады:
1️⃣ Уақытша тұрақтандыру
Аятолла Арафи өтпелі кезең басшысы ретінде билікті сақтап қалуы мүмкін.
2️⃣ КСИР ықпалының күшеюі
Әскери құрылым саяси шешімдерге тікелей араласуы ықтимал.
3️⃣ Аймақтық шиеленістің күшеюі
Израиль мен АҚШ-пен қарым-қатынастың ушығуы ықтимал.
Иранның Жоғарғы көшбасшысы қызметі неліктен маңызды?
Бұл лауазым:
Қарулы күштердің бас қолбасшысы
Сыртқы саясатты анықтайды
Сот және діни жүйеге ықпал етеді
Сондықтан жаңа басшының саяси бағыты бүкіл Таяу Шығыс аймағына әсер етуі мүмкін.
Иранның Жоғарғы көшбасшысы қызметіне Аятолла Арафидің келуі елдегі саяси тепе-теңдікке жаңа кезең ашты. Қазіргі жағдайда негізгі фактор — КСИР-дің ұстанымы мен халықаралық ахуал.
Алдағы апталар Иранның ішкі тұрақтылығы мен сыртқы саясат бағытын анықтайтын шешуші кезең болмақ.
